Trà tắc, sữa hạt, nước ép — ba thứ bán đầy lề đường và cũng là ba thứ dễ làm ở nhà nhất. Làm ở nhà thì rẻ hơn nhiều, và quan trọng hơn là mình chủ động được độ ngọt.
Bài này nói cách pha cho ra vị, và cách giữ — vì cả ba đều là đồ uống hỏng nhanh.
Trà tắc và trà trái cây
Chọn trà đen hoặc trà xanh tuỳ khẩu vị. Trà đen đậm hơn, hợp pha đá.
Ủ trà bằng nước nóng đúng độ. Nước sôi già làm trà đắng chát.
Ủ đúng thời gian rồi vớt trà ra. Để lâu là chát.
Ủ đậm hơn bình thường. Vì sẽ pha thêm đá và nước.
Để trà nguội trước khi cho đá. Nóng gặp đá thì loãng ngay.
Tắc vắt lấy nước, bỏ hạt. Hạt làm đắng.
Dằm nhẹ vỏ tắc cho thơm. Dằm mạnh thì đắng.
Đường pha thành nước đường trước. Đường hạt không tan trong đồ lạnh.
Nếm rồi chỉnh. Độ chua của tắc mỗi mùa mỗi khác.
Trà đào, trà vải làm tương tự. Thêm trái cây ngâm.
Sả và gừng cho trà ấm. Hợp mùa lạnh.
Pha lượng vừa uống. Trà pha để lâu bị chát và đắng.
Người hạn chế đường thì giảm và chấp nhận chua rõ. Hoặc hỏi bác sĩ nếu đang điều trị.
Tóm lại, ủ vừa đủ và bỏ hạt tắc. Hai lỗi làm đắng phổ biến nhất.
Sữa hạt cơ bản
Ngâm hạt trước nhiều giờ. Mềm thì xay mịn và ra nhiều sữa hơn.
Đổ nước ngâm đi, rửa lại. Bớt vị hăng.
Xay với nước theo tỉ lệ vừa. Nhiều nước thì loãng, ít thì đặc và khó lọc.
Lọc qua túi vải hoặc rây mịn. Vắt kỹ cho hết nước.
Bã hạt dùng làm bánh hoặc trộn cháo. Đừng bỏ.
Đun sôi nhẹ nếu muốn để lâu hơn. Khuấy đều kẻo cháy đáy.
Đậu nành thì bắt buộc phải nấu chín kỹ. Đây là điều quan trọng nhất trong mục này.
Đậu nành sống hoặc nấu chưa tới thì không uống. Có thể gây khó chịu đường tiêu hoá.
Hạnh nhân, hạt điều, óc chó thì xay uống được. Nhưng nấu lên thì giữ được lâu hơn.
Thêm chút muối làm vị tròn. Rất ít.
Đường hoặc chà là cho ngọt. Tuỳ khẩu vị.
Lá dứa hoặc vani cho thơm. Không bắt buộc.
Người dị ứng hạt thì tránh hẳn loại đó. Và nói rõ khi mời người khác.
Rút lại, ngâm kỹ, lọc kỹ, và nấu chín với đậu nành. Ba việc chính.
Nước ép và sinh tố
Rửa thật sạch trái cây. Vỏ tiếp xúc với dao khi cắt.
Ép tới đâu uống tới đó. Nước ép để lâu mất vị và đổi màu.
Cam, bưởi ép xong uống ngay. Để lâu thì đắng.
Dứa, ổi, cà rốt đều ép được. Trộn nhiều loại thì cân vị.
Thêm chút chanh chống đổi màu. Nhất là với táo và lê.
Sinh tố thì xay cả xác. No hơn và có chất xơ.
Chuối làm sinh tố sánh tự nhiên. Không cần thêm gì.
Sữa hạt làm nền cho sinh tố. Thay sữa bò.
Đừng thêm quá nhiều đường. Trái cây đã ngọt sẵn.
Rau xanh xay cùng thì nên rửa rất kỹ. Vì uống sống.
Người tiểu đường thì hỏi bác sĩ về nước ép. Ngọt nhanh vào máu.
Người đang bệnh thì ưu tiên đồ nấu chín. An toàn hơn.
Rửa máy ép ngay sau khi dùng. Để khô là rất khó rửa.
Nói gọn, ép tới đâu uống tới đó. Đây là món không giữ được.
Đá, tỉ lệ và độ ngọt
Đá làm loãng đồ uống khi tan. Nên pha đậm hơn ý muốn.
Dùng đá viên to thì tan chậm hơn. Giữ vị lâu hơn.
Cho đá trước rồi rót nước. Lạnh nhanh hơn.
Đá làm từ nước sạch. Đá không rõ nguồn là rủi ro.
Tự làm đá ở nhà thì yên tâm hơn. Và rẻ.
Nước đường pha sẵn để lọ. Tiện và dễ định lượng.
Giảm đường dần chứ đừng cắt đột ngột. Dễ giữ hơn.
Nếm sau khi đá tan một chút. Đó mới là vị thật khi uống.
Ly lạnh sẵn thì đá tan chậm. Để ly ngăn mát trước.
Đồ uống mang đi thì để đá riêng. Cho vào lúc uống.
Bình giữ nhiệt cho đồ lạnh cũng có. Giữ được nửa ngày.
Trẻ nhỏ thì pha nhạt hơn. Và ít đá.
Người hạn chế đường thì hỏi bác sĩ. Nhất là khi uống hằng ngày.
Rút lại, pha đậm hơn vì đá sẽ làm loãng. Và nếm lại sau khi đá tan.
Giữ và mang đi
Sữa hạt giữ ngăn mát vài ngày. Loại đã nấu chín thì lâu hơn loại sống.
Lắc đều trước khi uống. Sữa hạt tự nhiên tách lớp, không phải hỏng.
Có mùi chua thì bỏ. Sữa hạt hỏng rất nhanh.
Trà pha để ngăn mát trong ngày. Lâu hơn thì chát.
Nước ép thì không giữ. Uống ngay.
Chai thuỷ tinh giữ vị tốt hơn chai nhựa. Và dễ rửa sạch.
Rửa chai bằng nước nóng. Sữa hạt để lại màng khó rửa.
Phơi chai cho khô hẳn. Ẩm là có mùi.
Mang đi thì để đá riêng. Hoặc dùng bình giữ nhiệt.
Đừng để chai trong xe nắng. Hỏng rất nhanh.
Ghi ngày lên chai. Sữa hạt tự làm không có hạn ghi sẵn.
Làm lượng vừa uống trong hai ba ngày. Đừng làm mẻ lớn.
Mang ly riêng khi mua ngoài. Đỡ rác, đã nói ở nơi khác.
Nhìn chung, ba nhóm này đều hỏng nhanh. Làm ít và uống sớm.
Lỗi hay gặp
Ủ trà bằng nước sôi già. Đắng chát.
Để túi trà trong bình quá lâu. Cùng hậu quả.
Không bỏ hạt tắc. Đắng.
Dằm mạnh vỏ tắc. Đắng.
Cho đường hạt vào đồ lạnh. Không tan, lắng đáy.
Pha trà nhạt rồi thêm đá. Loãng toẹt.
Không ngâm hạt trước khi xay. Ít sữa và xay không mịn.
Uống sữa đậu nành chưa nấu chín kỹ. Có thể gây khó chịu đường tiêu hoá.
Không lọc kỹ sữa hạt. Lợn cợn bã.
Để nước ép vài giờ rồi uống. Mất vị và đổi màu.
Thấy sữa hạt tách lớp tưởng hỏng. Lắc đều là được; chua mới là hỏng.
Dùng đá không rõ nguồn. Rủi ro.
Làm mẻ sữa hạt quá lớn. Hỏng trước khi uống hết.
Điểm chung: nhóm đồ uống hỏng vì để lâu và vì ủ quá tay. Làm ít, uống sớm, canh giờ ủ.
