Bàn ăn có cả người ăn chay và người ăn mặn là chuyện rất thường. Nó không khó, nhưng nếu không chuẩn bị thì kết cục quen thuộc là người ăn chay ngồi gắp rau và cả bàn thấy áy náy.
Bài này nói phần việc của chủ nhà: hỏi gì trước, tách cái gì, và cách giữ cho bữa vẫn vui.
Hỏi trước khi chuẩn bị
Hỏi ai ăn chay và ăn ở mức nào. Mức độ rất khác nhau.
Có người chỉ tránh thịt cá. Trứng sữa vẫn dùng.
Có người tránh cả trứng sữa. Và cả mật ong.
Có người tránh ngũ vị tân. Hành, hẹ, tỏi, kiệu, hưng cừ.
Có người kiêng nghiêm về dụng cụ. Cần nồi và vỉ riêng hẳn.
Đừng đoán, hỏi một câu là xong. Nhắn trong nhóm chat cũng được.
Hỏi luôn về dị ứng. Đây là chuyện khác hẳn chuyện kiêng.
Hỏi sớm, lúc còn đang bàn. Chốt rồi mới hỏi thì khó xoay.
Đừng bắt người ta giải thích lý do. Biết họ tránh gì là đủ.
Hỏi chung cả nhóm. Không ai thấy mình bị soi.
Ghi lại cho lần sau. Khỏi hỏi lại từ đầu.
Người ăn chay cũng nên nói rõ mức của mình. Chủ nhà đỡ đoán.
Nói sớm và nói gọn. Không cần dài dòng.
Tóm lại, một câu hỏi trước tiết kiệm cả buổi khó xử. Đây là việc dễ nhất trong bài.
Tách nồi và tách vỉ
Lẩu thì hai nồi hoặc nồi hai ngăn. Đơn giản nhất.
Nồi hai ngăn thì vẫn nên có vá riêng. Nước không trộn nhưng vá thì có.
Nướng thì hai vỉ hoặc hai bếp. Không nướng chung.
Dầu mỡ từ đồ mặn chảy sang là điều người kiêng nghiêm tránh. Nên vỉ phải tách hẳn.
Kẹp và đũa riêng cho mỗi bên. Đánh dấu bằng màu hoặc để riêng chỗ.
Nói rõ nồi nào là nồi chay. Và nhắc một lần khi bắt đầu.
Đặt nồi chay ở phía người ăn chay. Tránh với tay qua.
Đồ nhúng chay bày riêng đĩa. Đừng chung đĩa với đồ mặn.
Nước chấm riêng. Nhất là loại có mắm.
Nấu nước lẩu chay trước. Dùng nồi sạch.
Nếu chỉ có một bếp thì nấu phần chay trước. Rồi mới tới phần mặn.
Rửa kỹ giữa hai lượt nếu buộc phải dùng chung. Nhưng nói rõ với người kiêng nghiêm.
Người dị ứng thì dụng cụ riêng là bắt buộc. Không phải chuyện kiêng, mà là chuyện an toàn.
Rút lại, tách nồi, tách vỉ, tách dụng cụ. Ba việc đó giải quyết gần hết.
Chuẩn bị món cho cân
Đừng để phần chay chỉ có rau. Đây là lỗi hay gặp nhất.
Phần chay cũng cần một món đậm. Nấm kho, đậu chiên sả ớt.
Chuẩn bị đủ lượng cho người ăn chay. Đừng tính họ ăn ít.
Nấm và đậu là hai thứ ai cũng ăn được. Bày chung được.
Rau và đồ chua thì cả bàn cùng dùng. Không cần tách.
Làm vài món chay đủ ngon cho cả bàn. Người ăn mặn cũng thích thì không ai thấy lạc lõng.
Ghi nhãn nếu món nhìn giống nhau. Nhất là món chiên.
Nói một lượt khi dọn. Món nào chay, món nào không.
Đừng gọi phần chay là "phần đặc biệt". Nghe như phiền phức.
Bày xen kẽ chứ đừng dồn một góc. Trừ khi cần tách vì kiêng nghiêm.
Hỏi người ăn chay xem họ thích món gì. Họ biết rõ nhất.
Đừng nấu quá nhiều món chay rồi thừa. Vừa đủ là được.
Người ăn chay cũng nên mang góp một món. Nếu tiện, đây là cách hay.
Nói gọn, phần chay phải đủ và phải ngon. Không phải là phần thêm cho có.
Giữ cho bữa vui
Đừng nhắc đi nhắc lại chuyện ăn uống của ai. Chuẩn bị xong là thôi.
Đừng hỏi lý do giữa bàn. Chuyện riêng.
Đừng bình luận món của người khác. Khen hay chê đều làm họ thành tâm điểm.
Đừng ép thử. Câu "ăn một miếng có sao đâu" là câu khó chịu nhất.
Đừng biến bữa thành cuộc tranh luận. Không phải chỗ.
Đừng so sánh chế độ ăn hơn kém. Mỗi người một hoàn cảnh.
Người ăn chay cũng đừng khuyên người khác. Hai chiều đều nên tránh.
Chuẩn bị chu đáo là lời nói hay nhất. Không cần tuyên bố gì.
Nếu lỡ thiếu món cho ai đó thì nhận và xử lý. Đừng lờ đi.
Có món dự phòng đơn giản. Đậu rán, mì gói chay, cơm trắng.
Ngồi xen kẽ, đừng tách bàn. Trừ khi người ta muốn vậy.
Lần sau hỏi lại xem lần trước ổn không. Cho thấy mình có để ý.
Đừng gọi họ bằng biệt danh theo chế độ ăn. Nghe vui nhưng lặp mãi thành nhãn dán.
Rút lại, phần khó không phải là nấu. Mà là để người ta không bị nhắc tới suốt buổi.
Khi ăn ngoài hàng
Chọn quán có món chay rõ ràng. Hỏi trước khi đặt bàn.
Gọi điện hỏi là nhanh nhất. Đừng tin mỗi thực đơn trên mạng.
Quán lẩu nướng thì hỏi có nồi riêng không. Nhiều nơi có.
Hỏi nước lẩu chay nấu bằng gì. Có nơi dùng nước dùng chung.
Hỏi vỉ nướng có dùng riêng được không. Nếu khách kiêng nghiêm.
Nói rõ là dị ứng nếu là dị ứng. Nhân viên xử lý khác hẳn.
Đặt bàn sớm và dặn trước. Quán chuẩn bị kịp.
Người đặt bàn nên là người hỏi. Đừng để người ăn chay tự xoay ở quầy.
Đi cùng họ lên hỏi nếu cần. Hai người hỏi nhanh hơn.
Không có gì hợp thì đổi quán sớm. Đổi lúc mới tới dễ hơn.
Đừng tranh luận với nhân viên. Chính sách là của quán.
Ghi lại quán nào ổn. Lần sau khỏi tìm.
Chia tiền thì chia bình thường. Đừng tính toán riêng cho người ăn ít hơn trừ khi họ muốn.
Nhìn chung, hỏi trước khi đặt bàn. Giống hệt nguyên tắc ở nhà.
Lỗi hay gặp
Không hỏi trước, tới nơi mới biết. Lúc đó khó xoay.
Đoán mức kiêng của người khác. Mỗi người một mức.
Nấu chung nồi rồi vớt đồ mặn ra. Không đủ với người kiêng nghiêm.
Nướng chung vỉ. Mỡ chảy sang, người kiêng không dùng được.
Dùng chung kẹp và vá. Chi tiết nhỏ mà quan trọng.
Phần chay chỉ có rau. Người ta ngồi gắp rau cả buổi.
Tính người ăn chay ăn ít nên nấu ít. Thiếu.
Không ghi nhãn món nhìn giống nhau. Phải hỏi từng đĩa.
Quên hỏi về ngũ vị tân. Hành phi và sa tế là chỗ hay vấp.
Nhầm dị ứng với kiêng. Dị ứng là chuyện an toàn.
Ép người ta thử một miếng. Không nên, và với dị ứng thì nguy hiểm.
Bàn chuyện hơn kém giữa các chế độ ăn. Không phải chỗ.
Để người ăn chay tự xoay ở quán. Người đặt bàn nên hỏi trước.
Điểm chung: hỏng vì không hỏi trước. Một câu hỏi giải quyết gần hết bài này.
